วันที่ 24 มิถุนายน 2569 รองศาสตราจารย์ ดร.ศิวเรศ อารีกิจ ผู้อำนวยการศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าว และนายสุมน ห้อยมาลา นักวิชาการเกษตรประจำศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าว ร่วมกับคุณธันยพงศ์ ใจคำ ประธานเครือข่ายข้าวเชียงราย และเจ้าของนาแมว เกี้ยวตะวัน ธัญฟาร์ม จังหวัดเชียงราย เข้าพบ นางสาวศิริลักษณ์ กมล เกษตรจังหวัดเชียงราย โดย ได้รับมอบหมายจากผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยคณะนักวิจัยและนักวิชาการเกษตรจากศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย เพื่อชี้แจงและหารือแนวทางการดำเนินงานโครงการ “ข้าวเกษตรฟื้นฟูไร้การเผา เพื่ออากาศสะอาดและตลาดมูลค่าสูง (ข้าวคลีนแอร์)” ซึ่งกำลังขับเคลื่อนในพื้นที่ภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดเชียงรายซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่เพาะปลูกข้าวที่สำคัญของประเทศไทย
การเข้าพบในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิดและเป้าหมายของโครงการข้าวคลีนแอร์ ที่มุ่งส่งเสริมการผลิตข้าวด้วยแนวทางเกษตรฟื้นฟู ลดการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรในพื้นที่นา อันเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และมลพิษทางอากาศในภาคเหนือ พร้อมทั้งยกระดับคุณภาพการผลิตข้าวให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความยั่งยืน
คณะผู้แทนจากศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าวได้นำเสนอแนวทางการพัฒนาเครือข่ายเกษตรกรผู้ปลูกข้าวคลีนแอร์ การจัดการเศษฟางและตอซังโดยไม่ใช้การเผา การเพิ่มอินทรียวัตถุในดิน การลดต้นทุนการผลิต ตลอดจนการพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับและการเชื่อมโยงสู่ตลาดมูลค่าสูง เพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงและเป็นธรรมแก่เกษตรกร
นอกจากนี้ ยังได้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกับสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงรายและศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย ในการบูรณาการความร่วมมือด้านวิชาการ งานวิจัย และการส่งเสริมการเกษตร เพื่อขยายผลโครงการสู่เกษตรกรในพื้นที่จังหวัดเชียงรายอย่างเป็นรูปธรรม อันจะนำไปสู่การลดปัญหาการเผาในภาคการเกษตร การฟื้นฟูทรัพยากรดินและระบบนิเวศ ตลอดจนการสร้างภาพลักษณ์ใหม่ให้กับข้าวไทยในฐานะผลผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและตอบโจทย์ตลาดคุณภาพในอนาคต
ความร่วมมือครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการขับเคลื่อนภาคการเกษตรไทยสู่ความยั่งยืน โดยอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคเอกชน และเครือข่ายเกษตรกร เพื่อร่วมกันสร้างอากาศสะอาด ลดปัญหาหมอกควัน และยกระดับคุณค่าของข้าวไทยให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดที่ให้ความสำคัญกับการผลิตที่รับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
